Jaarverslag 2025
Inleiding.
In 2008 is de Stichting Erfgoed & Nationaal Landschap Winterswijk opgericht met als doelstelling; “De duurzame instandhouding en kwaliteitsverbetering van het Nationaal Landschap Winterswijk in de ruimste zin van het woord”.
Rond Winterswijk zijn tal van erfgoederen (watermolens, religieus erfgoed, landgoederen, Scholten boerderijen, en talrijke andere waardevolle bebouwingen) die in een slechte staat van onderhoud verkeren. Meestal is de slechte onderhoudsstatus de verbeelding van een uiterst gecompliceerde onderliggende problematiek.
De Stichting probeert samen met de eigenaar een onderzoek te doen naar de mogelijkheden van herstel met een duurzame toekomst voor het bezit. Het begeleidingstraject begint met de planverkenning en planvorming. Vervolgens is het haalbaarheidsonderzoek een belangrijk onderdeel. Tenslotte is de realisatie van het plan het laatste onderdeel van het begeleidingstraject. Het is de ambitie van de Stichting de invulling en coördinatie van de verschillende onderdelen van het begeleidingstraject vorm te geven. (Taakveld 1)
De Stichting kan optreden als project-initiator, projectleider en/ of projectbegeleider voor projecten die de doelstelling onderschrijven. Ook ondersteuning bij projectaanvragen is mogelijk. Tevens zal de Stichting promotionele activiteiten in het belang van het Nationaal Landschap Winterswijk ondersteunen. (Taakveld 2).
Eigendom van bijvoorbeeld Natuur Schoon Wet (N.S.W.) landgoederen of cultuurhistorische locaties past in de doelstelling met nadrukkelijk behoud van de eigen identiteit. Ook onderhoud en beheer van objecten binnen het Nationaal Landschap via de Stichting behoort tot de taken, al realiseren wij ons dat dit taakveld een lang aanloop traject zal vragen. (Taakveld 3).
Sinds enige tijd zijn de Raad van Toezicht en het College van Bestuur met elkaar in gesprek over de toekomst van de Stichting. Het is de verwachting dat de Stichting in de komende tijd haar taken zal beëindigen tenzij er een vervolgfunctie ingevuld gaat worden als onderdeel van een groter project. De kansen hierop zijn beperkt.
Organisatie.
De Raad van Toezicht is het hoogste orgaan binnen de Stichting. De raad staat onder voorzitterschap van mevr. C. Stigter. Daarnaast zijn de heren J. Hobbelink, en E. Schreurs lid van de Raad van Toezicht.
De Raad van Toezicht heeft drs. D.L. Willink benoemt als Voorzitter van het College van Bestuur. Hij is zelfstandig bevoegd de Stichting te vertegenwoordigen. Tevens is hij verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding.
De Raad van Toezicht houdt toezicht op het beleid en het functioneren van het College van Bestuur en op de algemene gang van zaken. Zij vergadert daartoe minimaal viermaal per jaar. Bij de invulling van hun taak richten de leden van de Raad van Toezicht zich naar het belang van de Stichting. De Raad van Toezicht ontvangt geen vergoeding voor haar werkzaamheden. Wel bestaat de mogelijkheid onkosten te vergoeden.
De Raad van Toezicht en het College van Bestuur hebben in 2025 driemaal vergaderd.
De Stichting Erfgoed & Nationaal Landschap Winterswijk is door de belastingdienst per 4 juni 2008 als ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling) erkend. Hierdoor hoeft er over schenkingen geen belasting te worden betaald en zijn giften voor de schenker fiscaal aftrekbaar.
Scholtenbrug met zicht op oude kern Winterswijk.
Werkzaamheden in 2025.
Voor de Doopsgezinde Kerk in Winterswijk heeft D.Willink, op persoonlijke titel, aan een toekomstvisie ontwikkeling in 2024 deelgenomen. Na aanname van het plan door de leden in 2025 is de adviesgroep volledig in het bestuur gestapt van de nieuw geadviseerde stichting. Jan Dierdorp is daar ten behoeve van de continuïteit aan toegevoegd.
Binnen het vernieuwde bestuur is D.Willink verantwoordelijk voor de portefeuille onroerend goed. Door de grote waterschade die in de pastorie is ontstaan ten gevolge van het afbranden van het aangrenzende pand ontstond er per direct een grote opdracht. De herstelwerkzaamheden zijn grotendeels dit jaar nog afgerond.
Steengroeve Gebied
Inleiding.
Vanuit de gedachte dat Winterswijk beter met haar onderscheidende kwaliteiten moet om gaan, en ter versterking van de toeristisch recreatieve waarde van ons Nationaal Landschap, zijn er in het verleden meerdere ambities rond en in de steengroeve ontstaan die in de toekomstvisie van de gemeente zijn opgenomen.
Historie binnen de gemeente.
In 2016 is het Ruimtelijk Afspraken Kader (RAK) door de Gemeenteraad aanvaard waarmee de toekomstige uitbreiding van de groeve voor Sibelco is bekrachtigd en de invulling en locatie van andere ambities zijn vastgelegd. In 2019 is het RAK toegespitst op de inrichting en de directe omgeving van het Steengroeve Museum. Dit aangepaste RAK is in november 2019 door de Gemeenteraad aanvaard. De Raad heeft daarna nog unaniem het beleidsstuk Toerisme & Recreatie aanvaard waarbinnen het Steengroeve Museum een belangrijke pijler is.
RAK 2016.
Binnen de Steengroeve Convenant, wat een reactie op de afhandeling van het bezwaar van de Oehoe Werkgroep Nederland was op de aanvraag van de eerste evenementenvergunning van het Steengroeve Theater, vond er onderlinge afstemming tussen alle betrokken partijen rond de steengroeve plaats. Het eerste convenant liep tot 31 augustus 2021. Door de onrust in het gebied over o.a. het te ontwikkelen museum is het convenant sinds begin 2021 door de gemeente in de wacht gezet. De convenantbesprekingen zijn in 2023 gereactiveerd maar helaas is er geen vervolg overleg geweest daarna.
Steengroeve Theater.
Hoewel ons CvB lid geen bestuurlijke verantwoordelijkheid meer draagt voor het theater blijft zijn betrokkenheid natuurlijk ruim aanwezig. Het huidige bestuur heeft moeite om haar taken effectief en succesvol in te vullen. Om daar een helpende hand te bieden is er veelvuldig overleg geweest met meerdere betrokkenen. Tevens zijn er opnieuw enkele wisselingen binnen het bestuur geweest. Hopelijk hebben de adviezen voldoende effect om in 2026 met de voorstelling Bricks, Beatles & Stones de weg naar boven weer te pakken te hebben.
Bijzonder is dat ons CvB lid het afgelopen jaar meerdere presentaties verzorgd heeft over het theater en zelfs eenmaal specifiek over het gevoerde vrijwilligersbeleid.
Rondleidingen.
In samenwerking met 100%Winterswijk organiseert onze stichting al vele jaren rondleidingen met een gids rondom en in de groeve. Er staat een team van circa 25 gidsen klaar om elke woensdag en zaterdag een rondleiding te verzorgen gedurende de zomertijd. Op andere dagen doen we het ook na overleg. Het enthousiasme van de bezoekers blijft onverminderd groot.
Nadat in 2021 het Bidbook, Inrichtingsplan en onderzoeken ten behoeve van het Bestemmingsplan zijn voltooid heeft de Stichting Terra Temporalis de eerste twee vooral gebruikt richting samenwerkingspartners en fondsenverstrekkers. Ofschoon de Gemeenteraad bij de ontvangst van het bidbook in juni 2021 haar unanieme steun uitsprak voor het plan heeft de ter visielegging van het bestemmingsplan in 2021, 2022 en vrijwel volledige jaar 2023 niet plaatsgevonden. Eind december 2023 is dit alsnog gebeurd.
Het Pyriet Paviljoen (links) en Steengroeve Museum Winterswijk.
Op 28 december 2023 is de ter visie legging gestart, slechts enkele dagen voordat de nieuwe Omgevingswet van kracht werd. Bij het sluiten van de ter visie legging bleken er 11 zienswijzen te zijn ingediend. Er zijn geen inhoudelijke tekortkomingen van de museumplannen aan het licht gekomen. Helaas heeft de gemeente de beantwoording van de zienswijzen niet in 2024 of 2025 uitgevoerd. Daarmee is de totale vertraging door de Gemeente veroorzaakt al ongeveer 4 jaar. De Stichting Terra Temporalis beraadt zich op haar relatie met de gemeente.
In overleg met de gemeente is eerder dit jaar de voorbereiding van een aanvraag voor de Regio Deal opgepakt.. Daarvoor moest ook de door de Stichting Terra Temporalis gegarandeerde 1,1 miljoen euro worden geworven. Met beslissingen op enkele aanvragen nog in afwachting van vaststelling van het bestemmingsplan lijkt het bedrag dit jaar bereikt. Helaas heeft de Regio in 2025 besloten dat het plan niet aan de doelstelling voldoet.
De door Anne Schulp en Dirk Willink in samenwerking met een student communicatie en producent gemaakte korte promotiefilm voor het museum wordt zeer enthousiast ontvangen. In twee minuten toont het heel fraai het thema en de potentie van het Steengroeve Museum Winterswijk. Zowel de Gemeenteraad als Provincie en meerdere latere sponsoren hebben de promo warm ontvangen.
Met de Provincie, Gemeente en Stichting heeft samen met ambtelijke ondersteuning van de betrokken overheden een goed overleg plaatsgevonden. De gedeputeerde heeft daarin geadviseerd een splitsing in fase 1 en 2 te maken waarbinnen de gelden voor fase 1 aanwezig zijn. De St.T.T. heeft daarna een zinvolle invulling van fase 1 vastgesteld. Uitvoering kan na vaststelling van het bestemmingsplan van start gaan.
Gedurende het jaar is er regelmatig contact geweest met meerdere bij het museum betrokken partijen waaronder de regionale amateur geologen of liever gezegd citizin scientists. Hun vondsten door de jaren heen hebben geleid tot meer dan 60 “nieuwe soorten” of “missing links” in de evolutionaire ontwikkeling. Daarmee is de Winterswijkse groeve wereldwijd uniek en dé hotspot voor de periode Trias (ca 245 miljoen jaar oud).
Fossiel van de Nothosaurus.
De ter beschikkingstelling van de inzet van ons College van Bestuurslid aan de Stichting Terra Temporalis is ook in 2025 gecontinueerd en zal ook in de komende tijd gehandhaafd blijven.
In 2025 is ervoor gekozen geen cyclus van de Museum Jeugd Universiteit te organiseren vanwege problemen binnen de landelijke organisatie van dit bijzondere initiatief. Waarschijnlijk gaat de St. Terra Temporalis dit in 2026 weer oppakken.
In de toekomstplannen zal de thans werkzame groeve gedeeltelijk aan een andere partij worden overgedragen door Sibelco. Doelstelling is de groeve dan ter beschikking te stellen aan toerisme, wetenschap, cultuur en educatie. Helaas zijn ook hierin geen vorderingen gemaakt in 2025 omdat het onderwerp door gemeente en Sibelco niet werd opgepakt. Mogelijk is in de toekomst nog een rol voor de stichting weggelegd in het eigenaarschap en/of beheer van dit deel van de groeve?
Toekomst.
Tijdens elke vergadering is de toekomst van de Stichting besproken. Er zijn meerdere scenario’s gepasseerd die elk hun meer en minder aantrekkelijke kanten hebben. Voorlopig heeft de Raad van Toezicht in goed overleg met het CvB besloten het onderwerp te blijven agenderen en daarmee zich regelmatig te blijven verdiepen in de mogelijkheden.
